Review Không gia đình — Hector Malot

Tác giả: Hector Malot (1830–1907) · Xuất bản lần đầu: Sans Famille, 1878 · Nhân vật chính: Rémi

Nói về gì

Rémi là một cậu bé bị bỏ rơi từ lúc còn nhỏ, được vợ chồng người thợ nề Barberin nhận nuôi ở một ngôi làng nhỏ nước Pháp. Năm lên tám tuổi, Rémi bị người cha nuôi bán cho Vitalis — một nghệ sĩ lang thang già, đi khắp nước Pháp cùng ba chú chó Capi, Zerbino, Dolce và một chú khỉ tên Joli-Cœur. Từ đó, Rémi bắt đầu cuộc đời nay đây mai đó: biểu diễn đường phố, làm thuê đủ nghề, gặp đủ loại người. Trên đường đi, Vitalis dạy cậu chơi đàn hạc, dạy cậu đọc chữ, và quan trọng hơn là dạy cậu cách làm người. Rémi vừa lang thang, vừa nuôi hy vọng tìm lại gia đình thật của mình. Tiểu thuyết này ra đời năm 1878, lấy cảm hứng từ những nhạc sĩ đường phố người Ý thời đó. Dù sau này nó nổi tiếng như một cuốn sách thiếu nhi, Malot viết nó như một bức tranh về nước Pháp thế kỷ 19, nhìn qua đôi mắt của một đứa trẻ không có gì trong tay ngoài sự tử tế và lòng kiên nhẫn.

Những ý hay nhất

• Một hành trình học làm người đúng nghĩa. Rémi không có phép thuật hay sức mạnh đặc biệt. Cậu trưởng thành bằng cách làm việc, chịu đói, chịu rét, và học từ những người đi qua đời mình — kiểu "truyện trưởng thành" thuần túy nhất: nhân vật lớn lên từng chút một, và người đọc lớn lên cùng cậu.
• Vitalis — một người thầy đáng nhớ. Vitalis nghiêm khắc, thậm chí có lúc cứng rắn đến tàn nhẫn, nhưng ông là người đầu tiên đối xử với Rémi như một con người có phẩm giá. Mối quan hệ thầy trò ấy là trái tim của cuốn sách: không ồn ào, nhưng càng đọc càng thấy sâu.
• Tình bạn trong lúc khó khăn. Mattia — cậu bé nhạc sĩ nghèo gặp trên đường — và chú chó Capi trung thành là những người bạn đồng hành của Rémi. Cuốn sách cho thấy tình bạn không cần phải lớn lao, chỉ cần có mặt khi người kia cần, đã là đủ.

Hợp với ai

Hợp với độc giả từ khoảng 10 tuổi trở lên, và đặc biệt hợp với người lớn muốn đọc lại một cuốn sách tuổi thơ để xem nó khác đi thế nào khi mình đã trưởng thành. Cũng là lựa chọn tốt để đọc cùng con, vì mỗi chương đều có chuyện để bàn luận.

Điểm trừ

Đây không phải sách nhẹ nhàng: có những đoạn buồn và khắc nghiệt — lao động trẻ em, đói nghèo, mất mát. Nhịp truyện thế kỷ 19 cũng chậm hơn sách hiện đại, và có đoạn tác giả lồng bài học đạo đức khá rõ, đọc ngày nay sẽ thấy hơi "dạy đời".