Review Bố già — Mario Puzo

Tác giả: Mario Puzo (1920–1999) · Xuất bản lần đầu: The Godfather, 10/3/1969 · Thể loại: tiểu thuyết tội phạm

Nói về gì

Bố già là câu chuyện về gia đình Corleone — một gia đình người Mỹ gốc Ý ở New York sau Thế chiến II, đứng đầu là Don Vito Corleone, người mà cả giới giang hồ lẫn người dân thường đều gọi là "Bố già". Don Vito không cai quản bằng súng đạn mà bằng một hệ thống "ơn nghĩa": ai cần giúp đỡ thì đến gặp ông, ông giúp, và một ngày nào đó người đó sẽ trả lại một "ân huệ". Cứ thế, quyền lực của ông lan ra khắp nơi — từ toà án, chính trị cho tới giới giải trí. Câu chuyện mở đầu bằng đám cưới của con gái út nhà Corleone, nơi mọi nhân vật quan trọng lần lượt xuất hiện. Nhưng bình yên không kéo dài: một cuộc chiến giữa các gia đình mafia nổ ra, và người con út Michael — vốn là người duy nhất trong nhà muốn sống một cuộc đời bình thường, tránh xa việc làm ăn của gia đình — dần bị cuốn vào vòng xoáy đó. Puzo viết cuốn này như một tiểu thuyết gia đình trước hết — chỉ có điều gia đình này làm ăn bằng những thứ không ai dám nói to.

Những ý hay nhất

• Quyền lực được viết như một hệ thống, không phải một khẩu súng. Cái hay nhất của Bố già là cách Puzo cho thấy quyền lực vận hành: qua lòng trung thành, qua ơn nghĩa, qua những bữa ăn gia đình và những lời hứa. Don Vito không cần hét lên hay doạ nạt — người ta nể ông vì ông giữ lời, và vì ông nhớ ơn của người khác.
• Một câu chuyện gia đình, không chỉ là truyện giang hồ. Bỏ qua lớp vỏ mafia, đây vẫn là chuyện về một người cha và các con, về lòng trung thành và sự phản bội, về việc con cái lớn lên rồi phải chọn: đi theo con đường của cha hay tự tìm đường riêng. Những cảnh gia đình — bữa ăn, đám cưới, những lần ngồi lại nói chuyện — mới là thứ làm cuốn sách sống lâu, chứ không phải những pha hành động.
• Michael là một trong những nhân vật được viết kỹ nhất của văn học hiện đại. Không spoil gì thêm, chỉ nói rằng sự thay đổi của Michael diễn ra chậm rãi, từng chút một, qua những lựa chọn nhỏ mà mỗi lần đều có lý do chính đáng — cho tới khi nhìn lại, người đọc mới nhận ra cậu đã đi xa tới mức nào so với điểm bắt đầu.

Hợp với ai

Hợp với người lớn thích những câu chuyện dài hơi về gia đình, quyền lực và đạo đức xám — không có phe tốt hoàn toàn hay phe xấu hoàn toàn. Cũng hợp với ai đã xem phim chuyển thể năm 1972 của Francis Ford Coppola rồi muốn đọc bản gốc. Lưu ý sách có bạo lực, không hợp độc giả nhỏ tuổi.

Điểm trừ

Sách dài, nhịp chậm ở những đoạn tả đời sống gia đình, ai thích hành động dồn dập có thể thấy lê thê. Một số đoạn viết về phụ nữ mang quan điểm thập niên 1960, đọc ngày nay sẽ thấy cũ. Bạo lực là một phần không tránh được — ai không thích thể loại này thì nên cân nhắc.